Спайстың адам ағзасына тиетін зияндылығы

Спайс – осындай әдемі, романтикалық есімді жастар ортасында белгілі темекі қоспасын өндірушілері берді. Мұндай қоспаларды құрайтын компоненттерге ресми тыйым салынғанына қарамастан,қазіргі кезде көптеген есірткі тұтынушылары оны рақаттану мен рахат алудың қауіпсіз әдісі деп санайды. Спайс адам ағзасына қандай зиян әкелетіні туралы кейде олар тіпті ойланбайды, ол қауіпті. Сонымен қатар, өсімдік пен синтетикалық шыққан бірқатар психоактивті заттарды қамтитын темекі қоспалардың таралуы жалғастырылуда, мыңдаған жас болашақ ұлдар мен қыздардың болашақ толыққанды өмірінен айырады. Көптеген интернет-сайттар спайсты және оған ұқсас есірткі құрамдары бар заттарды сатып алушыларға шындықты жасырып сатады.

Темекі қоспаларының белсенді заттарын темекі шегу кезінде түтінмен бірге, өкпе арқылы ағзаға кіргізеді. Өкпе капилляры өз қабырғаларынан өтіп, қан айналымына кедергісіз кіретін және бүкіл денеде тасымалданатын заттардың көпшілігін өтеді.

Темекі қоспаларының (микстер) зияндылығы көп қырлы және бірнеше компоненттермен байланысты:синтетикалық каннабиноидтер, марихуана тәрізді әрекет етеді, бірақ көптеген күшпен, сондай-ақ көне кезде сананы өзгертетін өсімдіктерді қолданылатын.

Спайсты шегу салдарынан химиялық және қауіпті өсімдік заттар әсерінен адам ағзасының бірде-бір мүшесін сау қалдырмайды.

Бірінші соққыны өзіне ағзаның бас “сүзгі” – бауыр алады. Бауыр жасушалары спайстың уландыратын компоненттерінің күшті әсеріне ұшырайды, бұл жиі кездесетін жағдай – әсіресе артық дозаны пайдаланған кезде. Кейбір зиянды заттар бауыр клеткалары арқылы бейтараптандырылады және олардың кейбіреулері өледі, қалған бөлігі – дененің қан ағымымен ағзаға жайылады.

Ағзаға спайстың ең айқын зиян келтіруі – мидің зақымдануы. Құрамды шегу ми қан тамырларының өткір спазмасына (тарылуына) алып келеді – ол улы заттардың бас миының тозуын азайту үшін рефлексивті түрде жүреді. Қан тамырларының тарылуы оттегі ашығуына, ми жасушаларының өміршеңдігінің төмендеуіне және олардың өліміне әкеледі.

Бүйрек: зәрмен улы заттардың қалдықтарын жою, бүйректің паренхимасына зақым келтіруне байланысты, склерозды қалыптастырады (дәнекер тінімен алмастыру).

Жыныстық органдар: спайс қоспаларын қолдану әдеттегі асқынуы – либидоның жоғалуы және қуаттың азаюына әкеліп соғады.

Психикалық жай-күйідің өзгеруі: қозу қозғалуымен, галлюцинациямен және қауіпті әрекеттермен ауыратын психоздардағы асқынулар жиі қайғылы салдарға әкеледі. Спайсты қолданғаннан кейін қатты қобалжу, эйфория, кенеттен күлкі, үйлестіру мен бағдарды жоғалту, галлюцинация, өзінің мінез-құлқын үстінен бақылауды жоғалту. Спайсты қолданудың әсерінен, адамдар жиі шатырдан құлайды немесе шомылу кезінде суға батып кетеді. Өзіне өзі қол жұмсау мүмкіндігіне жеткізетін депрессия. Сарапшылардың айтуынша, спайсты

1 немесе 2 рет тұтынса психологиялық тәуелділікті, ал 2-3 ай қолданса физикалық тәуелділікті тудырады.

Шегетін қоспалар қолданудың негізгі белгілері:

– Беттің, көздің қызаруы.

– Көз қарашықтарының кеңеюі.

– Ауыздың құрғауы.

– Жоғары артериялық қысым

– Жүрек соғу жылдамдығын арттырады

– Тәбеттің жоғарлауы, шөлдеу, тәттіге құмарлық.

– Күлкі ұстамалары, көңіл-күйге толы, ол алаңдаушылықпен, қорқынышпен алмастырылуы мүмкін.

– Қозғалудың нақты қажеттілігі, «жеңілдік» сезімі.

– Ұстамсыз сөз сөйлеу.

– Кеңістік, уақыт, дыбыс, түстің қабылдауын өзгерту.

– Қолмен оралған темекі қалдықтары, киімнен ауыр шөп «иісі» болуы.

– Жиі, жылдам, күтпеген көңіл-күй ауысымы.

Абстиненттік синдром белгілері: ұзақ және бірнеше күнге, тіпті аптаға созылады.

Терлеу, мазасыздық, қорқанышты түстер, ұйқының бұзылуы, жүрек айнуы, дірілдеу, сұйық нәжіс және бас ауруы, бұлшық ет құрысулары, аяқ-қолдың үйіп қалу немесе жұтылуы, психотикалық ұстамалар, оның тұрақты пайдалануы, тұрақты аурудың дамуын ынталандыруы мүмкін, мысалы, шизофренияны.

Сатылатын темекі қоспалардың құрамы үнемі жаңартылып отырады-есірткі әсерін күшейту үшін өндірушілер еш нарседен тайынбай микстердің құрамына ашық түрде улы әсері бар заттарды қоса отырып арзан препараттарды пайдалануға талпынуда.

Темекі қоспаларына «ілінген» жағдайда: не істеу керек? Спайс пен ұқсас әрекет құрамдарына тәуелділік, өкінішке орай, тез пайда болады. Шылым қоспаларын қолданудың нақты зияны туралы ойланбастан, жастар (атап айтқанда, олар негізгі тұтынушылары) спайсқа табынуды үйренді: бір-бірімен сөйлесіп, спайс шегеді, демалады және спайс шегеді, оқуға барады және спайс шегеді. Бұл адамдар темекі қоспаларынсыз өзін өте жайсыз сезінеді – қатты алаңдаушылық, шоғырландыру қабілетсіздігі және есірткіге деген құмарлығы спайстың қолында қуыршақ болады. Өкінішке орай, мәселені өз бетінше шеше алатын адамдар аз: «жақын достары» спайсты алып келгенде, ұстану кезеңі қайтадан спайсты шегумен ауысады.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *